Inleiding
Het Waarborgfonds Motorverkeer is het Fonds waar u elke keer als u uw verplichte WAM- verzekering betaalt een kleine bijdrage aan geeft. De bijdrage is opgenomen als een toeslag op het verzekeringsbewijs. Dat is niet bij een ieder bekend.
Er bestaan verder heel wat misvattingen over het Fonds. Een veel gehoorde klacht is “dat het Fonds niet uitbetaalt”. Dat klopt alleen voor die gevallen waarbij het Fonds inderdaad niet tot uitbetaling kan overgaan, omdat een claim niet aan de wettelijke vereisten voldoet. Maar daarover straks meer.
In mei 2004, toen de WAM-verzekeringen uiterst actueel waren, stond in een redactioneel artikel van een lokale krant te lezen “dat het Waarborgfonds gevestigd is in een gebouw zonder ramen en deuren”. Het gebouw aan de Prins Hendrikstraat, waarin het Fonds is gehuisvest, is eigendom van het Fonds. Een groot deel van het gebouw is verhuurd aan het Ministerie van TCT.
Gezien deze misvattingen en andere, zal in dit stuk kort worden ingegaan op het Waarborgfonds en zijn werking.

Historie
In 1979, na jarenlange discussie, besloot de regering om een verplichte verzekering voor motorrijtuigen in te voeren. Deze verzekering was bestemd voor alle motorrij- en voertuigen op de openbare wegen van Suriname. Het gebeurde namelijk vaak dat de veroorzaker van een aanrijding niet in staat was de schade direct te betalen. Dat leidde tot ellenlange rechtszaken, of de benadeelde bleef met de gebakken peren zitten.
Ongeveer 75% van het wagenpark toen, was niet verzekerd. Dus kwam de Wet Aansprakelijkheidsverzekering Motorrijtuigen (WAM-wet). In het kort komt de wet erop neer dat iedere eigenaar of houder van een motorrijtuig dat aan het verkeer deelneemt verplicht is deze te verzekeren. Daarnaast heeft de benadeelde een eigen recht tegenover de verzekeraar van de aansprakelijke persoon, d.w.z. de benadeelde kan een claim indienen bij de verzekeraar van de veroorzaker zonder de medewerking van de veroorzaker.
Maar een deel van de benadeelden zou buiten de boot vallen en wel in de volgende gevallen:

• wanneer niet kan worden vastgesteld wie de aansprakelijke persoon is;
• wanneer de aansprakelijke persoon niet is verzekerd;
• wanneer het voertuig is gestolen;
• wanneer de verzekeraar niet kan betalen (wegens faillissement).

Dit is toen opgevangen door een hoofdstuk in de WAM-wet te wijden aan het Waarborgfonds.

Organisatie van het Fonds
Het Fonds heeft een Commissie van Toezicht, een directeur en enkele administratieve medewerkers. In de commissie zit een vertegenwoordiger van de gevolmachtigde (hierop komen we straks terug) als voorzitter, een vertegenwoordiger van de verzekeraars, een vertegenwoordiger van het Ministerie van Justitie en een vertegenwoordiger van het Ministerie van Openbare Werken. Er is ook een post voor een vertegenwoordiger van de gebruikers van motorrijtuigen, maar daaraan is – voor zover kon worden nagegaan – nooit invulling aangegeven. Er is namelijk geen rechtspersoonlijkheid bezittende organisatie van weggebruikers. Daarom zou eigenlijk het parlement iemand moeten aanwijzen. Gezien de perikelen van 1980 is daar echter toen geen invulling aan gegeven en naderhand ook niet.

De Gevolmachtigde
De wetgever is er van uitgegaan dat ten tijde van de inwerkingtreding van de WAM-wet een Verzekeringskamer zou zijn opgericht, met als taak onder andere de toelating van en het toezicht op de WAM-verzekeraars. Dit was echter niet het geval, waardoor er een lacune ontstond in de wet. Bij decreet heeft men hierin met terugwerkende kracht verandering gebracht. In afwachting van de totstandkoming van een algemene wettelijke regeling inzake het verzekeringswezen, zijn aan de Centrale Bank van Suriname (de Bank) de taken en bevoegdheden van de nog in te stellen Verzekeringskamer opgelegd. De Bank wordt daarbij aangeduid als de Gevolmachtigde. In de regel wordt het hoofd van het Directoraat Toezicht Kredietwezen aangewezen als de vertegenwoordiger van de Bank.

Anno 2005 is er nog steeds geen Verzekeringskamer in Suriname en het is niet waarschijnlijk dat die op korte termijn komt. Het is nu de internationale tendens dat het toezicht op banken, verzekeraars en andere financiële instellingen wordt gecentraliseerd en in vele, zo niet de meeste gevallen bij de Centrale Bank. Maar dat is weer een andere discussie, die buiten deze beschouwing valt.

De werking van het Fonds
De middelen van het Fonds komen uit de toeslag die samen met de verzekering wordt betaald. De verzekeringsmaatschappijen dragen op hun beurt de gelden af aan het Fonds. De afdrachten worden gecontroleerd door de accountant en de maatschappijen moeten hierover een aparte verklaring overleggen.

Verder garandeert de overheid de verplichtingen van het Fonds. Het is tenslotte een taak van de overheid om de belangen van haar onderdanen te behartigen. Het maximumbedrag dat het Fonds uitkeert is gelijk aan de maximale dekking onder de WAM-verzekering.

Het Fonds springt dus in, bij die gevallen waarin de verzekeraar ingevolge de WAM-wet niet aanspreekbaar zou zijn. Iemand die schade heeft geleden, welke voldoet aan een van de eerder genoemde criteria, kan bij het Fonds een claim indienen. Met het claimformulier moet worden ingediend een politierapport, het rijbewijs, het nummerbewijs en het verzekeringsbewijs van het beschadigde voertuig. U kunt uiteraard alleen claimen als u bent verzekerd en daarmee dus uw premie heeft betaald.

Op het claimformulier worden datum, tijdstip en toedracht van het geval opgenomen. Een van de verzekeringsmaatschappijen neemt ten behoeve van het Fonds de schade op en tegenwoordig maken zij er ook een foto van. Het is verbazingwekkend hoeveel een foto kan vertellen. De uitdrukking “A picture is worth a thousand words” is hier van toepassing, want een foto zet soms een verklaring over een claim geheel op losse schroeven. Als iemand volgens eigen zeggen met een snelheid van 40 km per uur moest uitwijken voor een tegenligger en daardoor tegen een paal is terechtgekomen, mag bijvoorbeeld niet verwacht worden dat het stuur in de kofferbak zit!

Het formulier wordt verwerkt door de administratie van het Fonds en de Commissie van Toezicht beoordeelt de claims. Als de claim voldoet aan de criteria en alle stukken zijn in orde, dan accordeert de commissie de aanvraag en mag de directeur tot uitbetaling overgaan. Zijn er twijfels dan wordt zo een claim besproken in de maandelijkse vergadering van de Commissie, waar ook de directeur aanzit. Het is altijd aan te bevelen dat de benadeelde onafhankelijke getuigen heeft.
Als het Fonds tot uitkering overgaat van een schadegeval waarvan de veroorzaker bekend is, bijvoorbeeld als het voertuig niet verzekerd is, worden de gelden alsnog van de veroorzaker teruggevorderd.

In 2004 waren er 258 claims ingediend bij het Fonds. Daarvan zijn 185 goedgekeurd, 32 afgewezen en 38 nog in behandeling. Dat betekent dat er nader onderzoek wordt verricht. Dat kan door de politie of het kan zijn dat de benadeelde of de getuigen worden opgeroepen om onduidelijkheden nader toe te lichten.
Uit onderstaande tabel blijkt dat er wat minder schaden zijn goedgekeurd, onder andere omdat het Fonds de schaden thans beter kan beoordelen aan de hand van foto’s.

Slot
Het Fonds is er om in een bepaalde behoefte te voorzien. Helaas kan niet elke schade worden vergoed. De schade veroorzaakt door een loslopende koe of door een vallende tak zal niet door het Fonds worden vergoed, omdat het Fonds zich moet beperken tot de in de wet genoemde gevallen. Overigens zou daardoor worden voorbij gegaan aan de bedoeling van het Fonds. Bovendien zou de premie daardoor ook nog onbetaalbaar worden.

Drs. Ingeborg Geduld-Nijman
Bedrijfseconoom
Coördinator Directoraat Toezicht Kredietwezen
Centrale Bank van Suriname